Schrijf jij voor ieder brein?

Een vijfde van je (neurodiverse) lezers haakt af

Je opent een website om één ding te doen. Maar eerst een cookiemelding, dan een nieuwsbrief-pop-up, dan een chatbot die begint te wiebelen. En als je eindelijk bij de tekst bent, lees je een zin die je drie keer moet herlezen. Waar kwam je ook alweer voor? 

Voor jou is dat irritant. Voor een neurodivergent brein is het een muur. Eén op de vijf mensen verwerkt taal en prikkels anders, zoals bij autisme, ADHD, dyslexie of hoogbegaafdheid. Reken maar: van elke 100 bezoekers raak je er zo'n 20 kwijt met een onduidelijke tekst. Een klant die zijn bestelling niet afmaakt, een burger die je brief niet snapt en de deadline mist. Zo kost onduidelijke taal jou én je lezer. 

Hieronder geven we je concrete voorbeelden om je teksten en je pagina's een stuk neuro-friendlier te maken. Je bereikt er meer mensen mee, en mooi meegenomen: iedereen leest er prettiger door. 

Drie tips voor een neuro-vriendelijke tekst

1: Breng focus aan

Een deel van je lezers filtert prikkels minder makkelijk weg. Waar de een drukke pagina’s moeiteloos negeert, vechten al die signalen bij pakweg één op de vijf tegelijk om aandacht. Denk aan: 

• onverwachte geluiden (een melding die afgaat, muziek die opeens start) 

• beweging in beeld (autoplay-video, knipperende banners, een bewegende chatbot-bubbel) 

• visuele drukte (te veel kleur, kaders en knoppen op één scherm) 

• pop-ups die over de tekst heen vallen 

• meerdere dingen die tegelijk om een reactie vragen (cookie-keuze plus nieuwsbrief plus locatievraag) 

Het doel waarvoor diegene kwam? Ergens verdwaald tussen pop-up drie en vier. En een lezer die het overzicht kwijt is, klikt weg. Breng daarom focus aan. Vraag jezelf bij elke pagina: wat is hier nú het belangrijkste, en wat wil je dat de lezer doet? 

• Zo ga je recht op je doel af

  Niet zo: "Meld je aan voor onze nieuwsbrief én download de gratis gids én volg ons op LinkedIn voor de nieuwste tips!" 

  Wel zo: "Meld je aan voor onze nieuwsbrief."

  De download zet je op de bedanktpagina, ná de aanmelding. En je LinkedIn hoort thuis in de footer, waar mensen 'm zoeken. 

2: Beloof precies wat je bedoelt

Een deel van je lezers neemt je woorden letterlijk. Schrijf je dat iets "zo gepiept" is, dan rekenen ze daarop. Blijkt het toch een klus, dan haken ze teleurgesteld af. Zeg dus precies wat iets is. 

• Een letterlijk voorbeeld

  Niet zo: "Vul even snel het formulier in, zo gebeurd!" 

  Wel zo: "Het formulier heeft 8 vragen en kost je ongeveer 3 minuten." 

• En bij beeldspraak?

  Datzelfde geldt voor beeldspraak. "Even de kat uit de boom kijken"? Die kat zit daar voor een letterlijke lezer nog steeds in. Schrijf concreet, op B1-niveau, en kies voorbeelden die echt voor kunnen komen. 

  Niet zo: "We vatten de koe meteen bij de horens." 

  Wel zo: "We lossen dit deze week voor je op." 

3: Een emoji zegt soms meer dan tien woorden

In een mail of appje mist de lezer je gezicht, je stem en je glimlach. Een deel van je lezers haalt toon lastig uit platte tekst, dus die context valt voor hen helemaal weg. Is iets streng bedoeld of juist luchtig? Een emoji geeft het antwoord. Kies emoji's die eenduidig zijn en gebruik ze steeds op dezelfde manier.

• Emoji's in je tekst

  Niet zo: "Bedankt voor je bericht. We komen erop terug." 

  Wel zo: "Bedankt voor je bericht! We komen er snel op terug. 🙂" 

Dit helpt elk brein

De drie tips hierboven zijn op het neurodivergente brein toegesneden. En al is voor de één de noodzaak groter dan voor de ander: iedereen heeft baat bij rust, structuur en duidelijkheid. Daarom vormen ze de basis van elke goede tekst. Je bereikt er meer mensen mee en je vangt hun aandacht beter. Hieronder nog drie voorbeelden die bij elke lezer aanslaan. 

Een knop die zegt waar hij heen gaat

"Lees meer" of "klik hier" is als een schatkaart zonder schat: je weet hoe je er komt, niet waar je uitkomt. Een brein dat scant, en dat doen we allemaal, zoekt houvast in die knop. "Solliciteer direct" of "Bekijk ons aanbod" geeft dat. Voor neurodivergente lezers die op kopjes en knoppen navigeren is het verschil nog groter. En mooi meegenomen: met een betekenisvolle knoptekst voldoe je aan een van de verplichte WCAG-richtlijnen. 

De kern bovenaan

Zoekt iemand een concreet antwoord, een openingstijd, een tarief, een voorwaarde, zet dat dan vooraan. Dan weet de lezer meteen waar het over gaat en of het iets voor hem is. Dat scheelt zoekwerk, en zoekwerk is precies wat een brein dat lastig filtert het meeste energie kost. Wil je een verhaal juist laten landen, denk aan een klantcase of een merkverhaal, dan mag een teasende inleiding. Kies dus per tekst: informeren doe je met de kern bovenaan, meeslepen met een opbouw. 

Korte zinnen zonder tangconstructie

"Aan jouw takenpakket zullen de andere delen in een volgende fase stap voor stap toegevoegd worden" laat je drie keer terugbladeren naar het begin van de zin. "Toe aan de volgende stap? Dan breiden we je takenpakket uit" niet. Eén gedachte per zin houdt het werkgeheugen vrij. Dat geldt voor elk brein, en voor het neurodivergente brein dubbel zo sterk. 

Wij weten waar we het over hebben

Bij DLG schrijven en redigeren neurodivergente collega's dagelijks mee. Zij voelen meteen waar een tekst ruis geeft of te veel hooi op de vork neemt. Zo bereik je een groter deel van je doelgroep en kom je over als een organisatie die weet wat ze doet.